خانواده بویایی عطر چیست؟ راهنمای کامل خانواده‌های رایحه

وقتی مشخصات یک عطر را می‌خوانید، احتمالاً با عباراتی مثل گلی، چوبی، معطر، شرقی، چرمی، شیپر، سرخسی یا گلی میوه‌ای روبه‌رو می‌شوید. این اصطلاحات فقط توصیف‌های پراکنده نیستند؛ آن‌ها به چیزی اشاره می‌کنند که در عطرسازی با عنوان خانواده بویایی یا گروه بویایی شناخته می‌شود.

خانواده بویایی یکی از مفیدترین ابزارها برای شناخت عطر است، زیرا به‌جای اینکه فقط فهرستی از نت‌ها را ببینیم، به ما می‌گوید شخصیت کلی رایحه به چه سبکی تعلق دارد. مثلا شما وقتی بخواهید فیلمی را انتخاب کنید اول ژانرهای آن را بررسی می کنید تا بدانید آن فیلم سبک مورد علاقه شما هست یا نه. خانواده بویایی یا گروه بویایی هم همین کار را در حوزه عطر انجام می دهد و شما را برای پیدا کردن سبک عطری مورد علاقه تان راهنمایی می کند.

در این راهنما قرار است این مفاهیم را از پایه روشن کنیم تا وقتی در عطرمانیا یا منابع خارجی مشخصات یک عطر را می‌خوانید، بدانید هر اصطلاح دقیقاً چه معنایی دارد.

خانواده بویایی عطر چیست؟

خانواده بویایی یا Fragrance Family روشی برای دسته‌بندی عطرها بر اساس شخصیت کلی و ساختار غالب رایحه است.

به زبان ساده، اگر چند عطر با وجود تفاوت در نت‌ها، حال‌وهوای بویایی مشابهی داشته باشند، می‌توان آن‌ها را در یک خانواده قرار داد.

برای مثال عطری که شخصیت اصلی آن بر پایه گل‌ها شکل گرفته باشد می‌تواند در خانواده گلی قرار بگیرد یا عطری که چوب، ریشه‌ها و ساختار خشک یا خاکی در آن غالب باشند بیشتر به خانواده چوبی نزدیک است.

این به آن معنی نیست که یک عطر گلی فقط از گل ساخته شده یا یک عطر چوبی فقط بوی چوب می‌دهد.

خانواده بویایی، نت و آکورد چه فرقی دارند؟

این سه اصطلاح اغلب با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند.

مفهوم	معنی ساده	نمونه
نت عطر	یک بو یا جلوه بویایی مشخص	رز، ترنج، وانیل، سدر
آکورد	ترکیب چند ماده که یک حس بویایی واحد ایجاد می‌کند	پودری، دریایی، چرمی
خانواده بویایی	دسته کلی شخصیت عطر	گلی، چوبی، شیپر، معطر

برای مثال وانیل می‌تواند یکی از نت‌های عطر باشد. ترکیب آن با بنزوئین، تونکا و مواد رزینی می‌تواند حالتی گرم و امبری ایجاد کند. اگر همین ساختار به حدی باشد که بخش مهم شخصیت عطر را تشکیل دهد، عطر ممکن است در یک خانواده شرقی یا امبری قرار بگیرد.

پس:

نت → جزئیات رایحه

آکورد → حسی که از ترکیب چند نت ساخته می‌شود

خانواده → سبک کلی عطر

برای شناخت دقیق دو مفهوم اول می‌توانید مقاله‌های «نت عطر چیست؟ تفاوت نت ابتدایی، میانی و پایه» و «آکورد عطر چیست و چه فرقی با نت دارد؟» را در مجله عطرمانیا بخوانید.

آیا «خانواده بویایی» و «گروه بویایی» فرق دارند؟

در استفاده روزمره عطر، خیر.

عبارت‌های Fragrance Family، Olfactory Family، خانواده بویایی و گروه بویایی معمولاً به همان مفهوم دسته‌بندی رایحه اشاره دارند.

در عطرمانیا بیشتر از عبارت گروه بویایی در مشخصات محصول استفاده می‌شود و در محتواهای آموزشی از اصطلاح «خانواده بویایی» هم استفاده می شود.

هر دو قابل‌فهم و درست هستند.

چند خانواده بویایی وجود دارد؟

پاسخ کوتاه این است:

عدد واحدی وجود ندارد.

برخلاف چیزی که گاهی در مطالب ساده‌شده اینترنتی گفته می‌شود، یک سازمان جهانی وجود ندارد که اعلام کرده باشد مثلاً «دقیقاً هفت خانواده بویایی وجود دارد».

سیستم‌های طبقه‌بندی مختلفی در عطرسازی استفاده می‌شوند.

یک مدل ممکن است چهار گروه بسیار بزرگ مانند گلی، تازه، چوبی و امبری داشته باشد و بقیه را زیرمجموعه آن‌ها قرار دهد.

مدلی دیگر ممکن است خانواده‌های شیپر، فوژه، چرمی، مرکباتی، میوه‌ای یا گورماند را جداگانه در نظر بگیرد.

سایت‌ها و پایگاه‌های اطلاعات عطر هم گاهی برای اینکه کاربران راحت‌تر جست‌وجو کنند، دسته‌بندی‌های ترکیبی بیشتری می‌سازند.

به همین دلیل اگر یک عطر در دو سایت با گروه بویایی کمی متفاوت معرفی شد، لزوماً یکی از آن‌ها اشتباه نیست.

باید دید هر منبع از چه سیستم طبقه‌بندی استفاده کرده است.

خانواده‌های اصلی عطر را چگونه بشناسیم؟

به‌جای حفظ کردن یک عدد مشخص، بهتر است خانواده‌های مهم و منطق پشت آن‌ها را بشناسیم.

خانواده گلی – Floral

خانواده گلی یکی از گسترده‌ترین خانواده‌های عطر است.

در این گروه، گل‌ها بخش اصلی شخصیت رایحه را می‌سازند. ممکن است عطر روی یک گل خاص متمرکز باشد یا ترکیبی از چند گل داشته باشد.

نمونه رایحه‌ها: رز، یاس، مریم، شکوفه پرتقال، زنبق، بنفشه، صدتومانی.

اما «گلی» الزاماً به معنی لطیف، زنانه یا شیرین نیست.

یک عطر گلی می‌تواند سبز، پودری، تیره، ادویه‌ای، چرمی یا حتی کاملاً مشترک میان زنان و مردان باشد.

به همین دلیل خانواده‌های ترکیبی زیادی از آن ساخته می‌شوند: گلی میوه‌ای، گلی سبز، گلی آبزی، گلی چوبی مُشکی، گلی میوه‌ای گورماند.

خانواده چوبی – Woody

در خانواده چوبی، مواد و آکوردهای چوبی بخش مهم ساختار رایحه را تشکیل می‌دهند.

نمونه‌ها: سدر، چوب صندل، وتیور، عود، پچولی، چوب گایاک.

حتی داخل همین خانواده تفاوت زیادی وجود دارد.

سدر معمولاً خشک‌تر است، چوب صندل نرم‌تر و خامه‌ای‌تر، وتیور خاکی و سبز و عود می‌تواند رزینی، دودی یا حیوانی باشد.

بنابراین عبارت «چوبی» به‌تنهایی نمی‌گوید عطر دقیقاً چه بویی دارد.

زیرگروه‌های رایج: چوبی معطر، چوبی ادویه‌ای، چوبی آبزی، چوبی گلی مُشکی.

برای شناخت نمونه‌ای از مواد این خانواده، صفحه چوب صندل در دانشنامه رایحه‌های عطرمانیا مفید است.

خانواده معطر – Aromatic

یکی از اصطلاحاتی که ممکن است در منابع مختلف به دو شکل ببینید Aromatic است.

در عطرمانیا برای نام خانواده از واژه معطر استفاده می‌کنیم، در حالی که در بخش آکوردها ممکن است معادل رایج «آروماتیک» را هم ببینید.

منظور معمولاً رایحه‌هایی است که از گیاهان معطر، سبزی‌ها و مواد تازه شکل گرفته‌اند.

نمونه‌ها: اسطوخودوس، مریم‌گلی، رزماری، آویشن، نعناع، ریحان، شمعدانی.

این رایحه‌ها معمولاً می‌توانند حسی سبز، تمیز، گیاهی و تازه ایجاد کنند.

ترکیب‌های رایج در سایت عبارت‌اند از: معطر ادویه‌ای، معطر سبز، معطر میوه‌ای، معطر آبزی و معطر سرخسی.

عطرهای معطر لزوماً مردانه نیستند، هرچند این ساختار در تاریخ عطرسازی مردانه بسیار رایج بوده است.

خانواده مرکباتی – Citrus

این خانواده بر رایحه پوست و عصاره مرکبات استوار است.

نمونه‌ها: ترنج، لیمو، پرتقال، ماندارین، گریپ‌فروت، لایم، نارنج.

عطرهای مرکباتی اغلب روشن، شاداب و پرانرژی‌اند، اما می‌توانند در کنار چوب، ادویه، وانیل یا گل‌ها شخصیت کاملاً متفاوتی پیدا کنند.

در عطرمانیا ترکیب‌هایی مثل مرکباتی معطر و مرکباتی گورماند هم دیده می‌شوند.

اگر می‌خواهید تفاوت مواد این گروه را بهتر بشناسید، صفحه مرکبات در دانشنامه رایحه‌های عطرمانیا توضیح کامل‌تری دارد.

خانواده شرقی یا امبری – Oriental / Amber

اینجا با یکی از مهم‌ترین تغییرات واژگانی عطرسازی روبه‌رو می‌شویم.

در منابع قدیمی و بسیاری از سایت‌های عطر هنوز از عبارت:

Oriental – شرقی

استفاده می‌شود.

در سال‌های اخیر بسیاری از منابع بین‌المللی ترجیح داده‌اند از عبارت:

Amber – امبری

استفاده کنند.

این دو در بسیاری از سیستم‌های طبقه‌بندی تقریباً به همان محدوده رایحه‌ها اشاره دارند: رایحه‌های گرم، رزینی، وانیلی، ادویه‌ای، شیرین و عمیق.

مواد رایج: وانیل، بنزوئین، لابدانوم، تونکا، رزین‌ها، ادویه‌ها، بخور.

یک اشتباه رایج: امبر با آمبرگریس یکی نیست

Amber یا آکورد امبری معمولاً یک رایحه ساخته‌شده و گرم است و از ترکیب مواد مختلف ایجاد می‌شود.

Ambergris یا عنبر سائل ماده دیگری است.

تشابه نام انگلیسی آن‌ها باعث می‌شود گاهی این دو اشتباه گرفته شوند.

خانواده چرمی – Leather

خانواده چرمی روی رایحه‌هایی متمرکز است که چرم، جیر، دود، سوختگی یا بافت خشک و حیوانی را تداعی می‌کنند.

نکته مهم این است که در بسیاری از عطرها چیزی به نام «عصاره چرم» وجود ندارد.

رایحه چرم معمولاً با ترکیب مواد مختلف ساخته می‌شود.

یک عطر چرمی ممکن است خشک و رسمی باشد یا با تمشک و میوه‌ها نرم شود، با تنباکو گرم‌تر شود یا با گل‌ها حالتی لطیف‌تر پیدا کند.

به همین دلیل چرمی را نباید معادل «عطر سنگین مردانه» دانست.

خانواده شیپر – Chypre

Chypre را در این مقاله «شیپر» می‌نویسیم.

این اصطلاح فرانسوی است و نام آن به Cyprus یا جزیره قبرس برمی‌گردد.

در سایت های ایرانی معادل های متفاوتی مانند چایپر، شیپره، مدیترانه ای و شپیغ به کار می رود ولی برای کاربر فارسی بهتر است خود اصطلاح شیپر را یاد بگیرد، چون در منابع بین‌المللی و مراجع معتبر عطر از کلمه Chypre استفاده می کنند.

ساختار کلاسیک شیپر معمولاً تضادی میان شروع روشن مرکباتی و پایه‌ای خشک، خزه‌ای و خاکی ایجاد می‌کند.

ترکیبات شناخته‌شده در این ساختار: ترنج، خزه بلوط، پچولی، لابدانوم.

این فرمول یک قانون سخت نیست و شیپرهای مدرن می‌توانند بسیار متفاوت باشند.

شیپر به معنی سرو نیست

یکی از اشتباهات احتمالی این است که Chypre با Cypress اشتباه گرفته شود.

Chypre ≠ Cypress

Chypre یعنی شیپر و نام یک خانواده بویایی است.

Cypress یعنی درخت سرو و یک نت یا ماده معطر جداگانه است.

شیپر به معنی «خزه‌ای» هم نیست

خزه بلوط نقش تاریخی مهمی در ساختار شیپر دارد، اما هر عطر خزه‌ای شیپر نیست و هر شیپر مدرن نیز الزاماً مقدار قابل‌توجهی خزه طبیعی ندارد.

اگر می‌خواهید یکی از پایه‌های تاریخی این خانواده را بهتر بشناسید، صفحه خزه بلوط در دانشنامه عطرمانیا را بخوانید.

خانواده فوژه یا سرخسی – Fougère

اصطلاح فرانسوی Fougère به معنی «سرخس» است و به همین دلیل در فارسی ممکن است خانواده سرخسی نامیده شود.

اما اینجا یک سوءتفاهم مهم وجود دارد:

عطر فوژه قرار نیست بوی گیاه سرخس بدهد.

فوژه یک ساختار کلاسیک در عطرسازی است.

اسطوخودوس، کومارین یا تونکا، خزه بلوط، گیاهان معطر و گاهی شمعدانی از عناصر رایج این سبک هستند.

نتیجه معمولاً رایحه‌ای تمیز، سبز، گیاهی، کمی صابونی یا اصلاح‌شده ایجاد می‌کند.

فوژه در تاریخ عطرسازی مردانه بسیار مهم بوده، اما خود این ساختار جنسیت ندارد.

برای شناخت یکی از مهم‌ترین مواد این خانواده می‌توانید صفحه اسطوخودوس در دانشنامه عطرمانیا را ببینید.

گورماند – Gourmand

گورماند به رایحه‌هایی گفته می‌شود که خوراکی‌ها، شیرینی‌ها یا دسرها را تداعی می‌کنند.

نمونه‌ها: کارامل، شکلات، قهوه، پرالین، مارشملو، بیسکویت، خامه، عسل.

وانیل نیز یکی از مهم‌ترین مواد در بسیاری از عطرهای گورماند است.

اما درباره گورماند یک نکته وجود دارد: همه سیستم‌ها آن را یک «خانواده اصلی» مستقل نمی‌دانند.

در بعضی مدل‌ها گورماند زیرمجموعه خانواده امبری یا شرقی محسوب می‌شود و در برخی منابع مدرن تقریباً مانند یک خانواده مستقل با آن رفتار می‌شود.

در عطرمانیا نیز این واژه را بیشتر در ساختارهای ترکیبی مانند گلی میوه‌ای گورماند یا مرکباتی گورماند می‌بینید.

خانواده میوه‌ای – Fruity

میوه‌ای نیز بسته به سیستم طبقه‌بندی می‌تواند خانواده، زیرخانواده یا صرفاً یک ویژگی بویایی محسوب شود.

معمولاً منظور از Fruity در عطرسازی میوه‌های غیرمرکباتی است.

نمونه‌ها: سیب، گلابی، هلو، آناناس، انبه، توت‌ها، گیلاس، آلو.

بسیاری از این رایحه‌ها در عطرسازی با آکوردهای ترکیبی بازسازی می‌شوند.

در عطرمانیا معمولاً «میوه‌ای» را در ترکیب‌هایی مانند گلی میوه‌ای و معطر میوه‌ای می‌بینید.

برای توضیح دقیق‌تر، صفحه نت‌های میوه‌ای در دانشنامه رایحه‌ها را ببینید.

آبزی، دریایی و اوزونیک چه هستند؟

این سه اصطلاح نزدیک به هم‌اند اما دقیقاً یک معنی ندارند.

Aquatic – آبزی: معمولاً حس آب، رطوبت و تازگی شفاف را منتقل می‌کند.

Marine – دریایی: بیشتر حس آب شور، ساحل، جلبک، نسیم دریا یا هوای اقیانوسی دارد.

Ozonic – اوزونیک: حالتی هوایی، شفاف و گاهی شبیه هوای پس از باران ایجاد می‌کند.

در سیستم‌های خانواده بویایی، آبزی معمولاً با گروه‌های دیگر ترکیب می‌شود؛ مانند چوبی آبزی، گلی آبزی یا معطر آبزی.

این واژه‌ها را نباید کاملاً مترادف دانست.

«سبز» خانواده است یا آکورد؟

سبز یکی از اصطلاحاتی است که جایگاه آن به سیستم طبقه‌بندی بستگی دارد.

رایحه سبز می‌تواند یادآور برگ خردشده، ساقه گیاه، علف، شیره گیاهی یا سبزی تازه باشد.

در بعضی سیستم‌ها Green یک خانواده یا زیرخانواده است و در بعضی دیگر بیشتر به‌عنوان آکورد استفاده می‌شود.

در عطرمانیا نیز گروه هایی مانند گلی سبز و معطر سبز وجود دارند.

نام‌های ترکیبی خانواده بویایی چه معنایی دارند؟

یکی از چیزهایی که در عطرمانیا زیاد می‌بینید نام‌هایی مثل:

چوبی معطر، گلی میوه‌ای، شرقی وانیلی، معطر ادویه‌ای، گلی چوبی مُشکی

است.

این نام‌ها برای توصیف دقیق‌تر ساختار عطر استفاده می‌شوند.

چوبی معطر

پایه یا شخصیت چوبی با بخش مهمی از گیاهان معطر ترکیب شده است.

مثال رایحه‌ها: سدر، وتیور، اسطوخودوس، مریم‌گلی، رزماری.

چوبی ادویه‌ای

ساختار چوبی با ادویه‌ها برجسته شده است.

مثال‌ها: سدر، صندل، هل، فلفل، دارچین.

چوبی گلی مُشکی

چوب در کنار گل‌ها و مشک نقش اصلی دارد.

این ساختار می‌تواند بسیار نرم‌تر از چیزی باشد که صرفاً از نام «چوبی» تصور می‌کنید.

گلی میوه‌ای

رایحه گل‌ها با میوه‌ها ترکیب شده است.

مثال: رز و گلابی، یاس و هلو، گل‌های سفید و توت‌ها.

گلی میوه‌ای گورماند

گل و میوه در کنار عناصر خوراکی و شیرین قرار گرفته‌اند.

مثال: گل سفید، میوه، کارامل، وانیل، پرالین.

شرقی وانیلی

ساختار گرم و شرقی/امبری با وانیل برجسته ترکیب شده است.

شرقی ادویه‌ای

مواد گرم، رزینی یا شیرین با ادویه‌هایی مانند دارچین، هل، زعفران و فلفل همراه شده‌اند.

شرقی چوبی

ساختار شرقی با چوب‌ها، عود، سدر، صندل یا پچولی عمق بیشتری پیدا کرده است.

معطر ادویه‌ای

گیاهان آروماتیک با ادویه‌ها ترکیب شده‌اند.

مرکباتی معطر

مرکبات در کنار اسطوخودوس، مریم‌گلی، رزماری یا گیاهان معطر قرار گرفته‌اند و معمولاً ساختاری روشن، تازه و تمیز ایجاد می‌کنند.

وجود این نام‌های ترکیبی یکی از دلایلی است که نباید تعداد خانواده‌های بویایی را مانند یک فهرست ثابت حفظ کرد.

آیا کلمه اول در نام خانواده مهم‌تر است؟

اغلب قرار است بخش اول جهت کلی طبقه‌بندی را نشان دهد، اما نباید آن را قانون جهانی دانست.

برای مثال «گلی میوه‌ای» معمولاً به عطری اشاره دارد که ساختار گلی با بخش میوه‌ای مهمی دارد.

اما شدت واقعی هر بخش فقط با دیدن این برچسب مشخص نمی‌شود.

یک عطر گلی میوه‌ای ممکن است تقریباً کاملاً گلی باشد و دیگری بسیار میوه‌ای احساس شود.

به همین دلیل همیشه آکوردهای اصلی و نت‌ها را نیز بررسی کنید.

«شرقی»، «امبری»، «آمبری» یا «اورینتال»؟

در فارسی همه این اصطلاحات را ممکن است ببینید.

Oriental → شرقی / اورینتال

Amber → امبری یا آمبری

در بسیاری از پایگاه‌های جدید جهانی، Amber جایگزین Oriental شده است.

بنابراین اگر عطرمانیا عطری را شرقی وانیلی معرفی کند و در منبع دیگری همان عطر Amber Vanilla باشد، احتمالاً با تناقض واقعی روبه‌رو نیستید.

بیشتر یک تفاوت در سیستم نام‌گذاری است.

«معطر» بهتر است یا «آروماتیک»؟

Aromatic در فارسی می‌تواند معطر یا آروماتیک نوشته شود.

«معطر» ترجمه فارسی است و برای نام گروه بویایی قابل‌فهم‌تر است.

اما اصطلاح آروماتیک در جامعه عطردوستان نیز بسیار رایج است.

به همین دلیل خوب است کاربر هر دو را بشناسد:

معطر = Aromatic = آروماتیک

وقتی در مشخصات عطرمانیا «چوبی معطر» می‌بینید و در سایت خارجی «Woody Aromatic»، منظور همان ساختار است.

«فوژه» بهتر است یا «سرخسی»؟

Fougère در زبان فرانسه به معنی سرخس است.

عبارت «سرخسی» ترجمه آن است و می‌تواند برای کاربر فارسی مفهوم دسته‌بندی را منتقل کند، اما بهتر است واژه فوژه را هم بشناسید.

پس:

سرخسی = Fougère = فوژه

فقط یادتان باشد معنی آن «بوی سرخس» نیست؛ فوژه یک ساختار کلاسیک عطرسازی است.

Chypre را چگونه بخوانیم؟

برای جلوگیری از سردرگمی، در عطرمانیا پیشنهاد می‌کنیم آن را:

شیپر – Chypre

بخوانیم.

ترجمه آزاد آن به عباراتی مثل «خزه‌ای»، «خاکی» یا «مدیترانه‌ای» می‌تواند بخشی از مفهوم را منتقل کند، اما باعث می‌شود کاربر وقتی در Fragrantica، Parfumo، سایت یک برند یا منابع عطرسازی با Chypre مواجه می‌شود متوجه نشود درباره همان خانواده صحبت می‌شود.

بنابراین یاد گرفتن خود اصطلاح شیپر کاربردی‌تر است.

آیا خانواده‌های بویایی جنسیت دارند؟

خیر.

گلی به معنی زنانه نیست.

چوبی یا چرمی هم به معنی مردانه نیست.

این برداشت‌ها تا حد زیادی نتیجه تاریخ بازاریابی عطر هستند.

رز در کنار میوه، مشک و وانیل می‌تواند بسیار لطیف باشد؛ همان رز در کنار پچولی، چرم، عود و ادویه شخصیت کاملاً متفاوتی پیدا می‌کند.

خانواده بویایی درباره ساختار رایحه است، نه اینکه چه کسی مجاز است آن را استفاده کند.

آیا خانواده بویایی فصل مناسب عطر را مشخص می‌کند؟

فقط در حد سرنخ.

برای مثال بسیاری از رایحه‌های مرکباتی در هوای گرم راحت‌تر هستند و بسیاری از عطرهای شرقی و وانیلی در هوای سرد بهتر خودشان را نشان می‌دهند.

اما نمی‌توان گفت:

«هر عطر چوبی مخصوص زمستان است»

یا:

«هر عطر گلی مخصوص بهار است».

فرمول عطر، میزان شیرینی، غلظت، پخش بو و ساختار کامل آن اهمیت بیشتری دارند.

آیا خانواده بویایی ماندگاری را مشخص می‌کند؟

خیر.

بعضی خانواده‌ها معمولاً از مواد کم‌فرّارتری استفاده می‌کنند و ممکن است به‌طور میانگین ماندگارتر به نظر برسند، اما خانواده بویایی تضمین عملکرد نیست.

دو عطر شرقی وانیلی می‌توانند از نظر ماندگاری کاملاً متفاوت از هم باشند.

همین موضوع درباره پخش بو نیز صدق می‌کند.

چرا یک عطر در چند گروه بویایی قرار می‌گیرد؟

چون عطرهای واقعی معمولاً پیچیده‌تر از یک برچسب هستند.

برای مثال یک عطر می‌تواند در عطرمانیا هم‌زمان:

شرقی وانیلی، گلی و گلی میوه‌ای گورماند

باشد.

این یعنی در ساختارش ویژگی‌های چند گروه اهمیت قابل‌توجهی دارند.

نمونه واقعی آن Lattafa Eclaire است که در عطرمانیا همین چند گروه را دارد.

چرا گروه بویایی یک عطر در دو سایت متفاوت است؟

چند دلیل وجود دارد.

اول اینکه سیستم‌های طبقه‌بندی متفاوت هستند.

دوم اینکه مرز میان خانواده‌ها همیشه کاملاً مشخص نیست.

سوم اینکه بعضی منابع فقط یک خانواده غالب را ثبت می‌کنند و برخی چند گروه را نشان می‌دهند.

چهارم اینکه طبقه‌بندی یک عطر تا حدی می‌تواند تفسیری باشد.

بنابراین اگر سایتی عطری را «چوبی معطر» و منبع دیگری آن را «معطر ادویه‌ای» معرفی کرد، قبل از اینکه یکی را اشتباه بدانید، نت‌ها و آکوردهای آن را بررسی کنید.

چطور خانواده بویایی یک عطر را بخوانیم؟

وقتی وارد صفحه محصول می‌شوید، فقط نام گروه بویایی را نبینید و فوراً نتیجه نگیرید.

اگر مثلاً نوشته شده:

چوبی معطر

ابتدا بدانید فضای کلی عطر بین چوب و گیاهان آروماتیک قرار دارد.

بعد آکوردهای اصلی را بررسی کنید تا متوجه شوید عطر بیشتر سبز، ادویه‌ای، تازه، خشک یا شیرین است.

سپس نت‌ها را ببینید تا مواد و رایحه‌هایی که این ساختار را ایجاد کرده‌اند بشناسید.

یعنی ترتیب مفید این است:

خانواده بویایی ← آکوردهای اصلی ← نت‌ها ← طبع و عملکرد

در مقاله «اطلاعات صفحه عطر را چطور بخوانیم و تصمیم خرید بگیریم؟» این روش را با جزئیات بیشتری توضیح داده‌ایم.

چگونه خانواده بویایی موردعلاقه خود را پیدا کنیم؟

بهترین راه این نیست که از روی تعریف تصمیم بگیرید «من آدم عطرهای چوبی هستم».

چند عطری را که واقعاً دوست دارید بررسی کنید.

اگر بارها متوجه شدید عطرهای موردعلاقه شما در گروه‌های چوبی معطر قرار دارند، احتمالاً این خانواده برای شما نقطه شروع خوبی است.

اگر بیشتر به گلی میوه‌ای گورماند جذب می‌شوید، ممکن است رایحه‌های شیرین، میوه‌ای و خوراکی برای شما جذاب‌تر باشند.

بعد آکوردهای مشترک میان آن عطرها را نیز پیدا کنید.

این روش بسیار دقیق‌تر از انتخاب صرفاً بر اساس یک برچسب است.

جمع‌بندی

خانواده بویایی یا گروه بویایی راهی برای دسته‌بندی عطرها بر اساس شخصیت غالب رایحه است.

گلی، چوبی، معطر، مرکباتی، شرقی یا امبری، چرمی، شیپر و فوژه از مهم‌ترین اصطلاحاتی هستند که هنگام مطالعه درباره عطر با آن‌ها روبه‌رو می‌شوید. گورماند، میوه‌ای، سبز و آبزی نیز بسته به سیستم طبقه‌بندی می‌توانند خانواده یا زیرخانواده محسوب شوند.

نکته مهم این است که این دسته‌بندی‌ها قوانین ریاضی نیستند.

ممکن است یک عطر هم‌زمان در چند گروه قرار بگیرد و ممکن است دو منبع آن را کمی متفاوت طبقه‌بندی کنند.

بهترین استفاده از خانواده بویایی این است که آن را نقطه شروع شناخت عطر بدانید.

ابتدا خانواده را ببینید، سپس آکوردهای اصلی و نت‌ها را بررسی کنید و در نهایت عطر را روی پوست امتحان کنید.

اگر تازه وارد دنیای عطر شده‌اید، مقاله «راهنمای جامع عطر و ادکلن؛ از نت و آکورد تا انتخاب و نگهداری» نقطه شروع مناسبی برای آشنایی با سایر مفاهیم پایه عطر است.

سوالات متداول درباره خانواده‌های بویایی

خانواده بویایی عطر چیست؟

خانواده بویایی روشی برای دسته‌بندی عطرها بر اساس شخصیت و ساختار غالب رایحه است؛ مانند گلی، چوبی، معطر، شرقی، چرمی یا شیپر.

خانواده بویایی و گروه بویایی فرق دارند؟

در کاربرد معمول عطر، خیر. هر دو عبارت برای Fragrance Family یا Olfactory Family استفاده می‌شوند.

چند خانواده بویایی وجود دارد؟

عدد ثابت و جهانی وجود ندارد. تعداد خانواده‌ها به سیستم طبقه‌بندی مورد استفاده بستگی دارد.

تفاوت خانواده بویایی با نت چیست؟

نت یک رایحه مشخص مانند رز یا وانیل است، اما خانواده بویایی شخصیت کلی عطر را دسته‌بندی می‌کند.

فرق آکورد و خانواده بویایی چیست؟

آکورد نتیجه ترکیب چند ماده برای ایجاد یک حس بویایی مشخص است، در حالی که خانواده بویایی دسته کلی عطر است.

شیپر چیست؟

شیپر یا Chypre یک خانواده کلاسیک عطر است که در شکل سنتی خود معمولاً تضادی میان مرکبات و پایه‌ای خشک، خزه‌ای و خاکی ایجاد می‌کند.

فوژه یا سرخسی چیست؟

Fougère یا فوژه ساختاری کلاسیک بر پایه موادی مانند اسطوخودوس، کومارین، گیاهان معطر و خزه است. واژه Fougère در فرانسه به معنی سرخس است، اما این خانواده الزاماً بوی سرخس نمی‌دهد.

شرقی با امبری فرق دارد؟

در بسیاری از سیستم‌های جدید، Amber یا امبری جایگزین نام قدیمی‌تر Oriental یا شرقی شده و بخش زیادی از همان خانواده‌ها را پوشش می‌دهد.

آیا خانواده بویایی مشخص می‌کند عطر زنانه است یا مردانه؟

خیر. خانواده‌های بویایی جنسیت ندارند.

آیا یک عطر می‌تواند چند خانواده بویایی داشته باشد؟

بله. بسیاری از عطرهای مدرن ویژگی‌های چند خانواده را هم‌زمان دارند و به همین دلیل با نام‌هایی مانند گلی میوه‌ای یا چوبی معطر دسته‌بندی می‌شوند.